Zbiornik wodny Málinec – sztuczny skarb Rudaw Weporskich
Zbiornik wodny Málinec, znany również jako Vodárenská nádrž Málinec, jest jednym z najważniejszych sztucznych zbiorników w południowej Słowacji. Jego powstanie było odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na wodę pitną w regionie, a także miało na celu stabilizację przepływów rzeki Ipola. W artykule przybliżymy położenie, charakterystykę, historię oraz przeznaczenie tego zbiornika, który odgrywa kluczową rolę w zarządzaniu zasobami wodnymi w kraju bańskobystrzyckim.
Położenie zbiornika Málinec
Zbiornik wodny Málinec znajduje się w granicach administracyjnych wsi o tej samej nazwie, w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Poltár. Jego lokalizacja jest wyjątkowa, ponieważ leży w malowniczej dolinie rzeki Ipola, która w tym miejscu zmienia swój kierunek z południowo-zachodniego na południowo-wschodni. Zbiornik jest otoczony przez górzyste tereny Rudaw Weporskich, co sprawia, że jego otoczenie jest niezwykle atrakcyjne pod względem krajobrazowym. Zapora, która tworzy zbiornik, znajduje się około 2,5 km powyżej centrum wsi Málinec.
Charakterystyka zbiornika
Málinec ma nieregularny kształt, który odzwierciedla naturalne ukształtowanie doliny Ipoli. Długość zbiornika wynosi około 2,8 km, a szerokość waha się od 350 do 600 metrów. Jego powierzchnia oscyluje pomiędzy 138 a 150 hektarami. Całkowita objętość zbiornika wynosi 26,62 miliona metrów sześciennych, z czego objętość retencyjna to około 1,5 miliona metrów sześciennych. Lustro wody utrzymuje się na średniej wysokości około 345,5 m n.p.m., co czyni go istotnym elementem lokalnego ekosystemu.
Powierzchnia zlewni zbiornika rozciąga się na 82,3 km². Średni roczny dopływ do zbiornika wynosi 0,85 m³/s. Dla wód stuletnich wartość ta wzrasta do 62 m³/s. Roczna suma opadów na terenie zlewni osiąga 745 mm, podczas gdy średnie parowanie z powierzchni zbiornika wynosi 750 mm. Te dane pokazują znaczną dynamikę hydrologiczną tego obszaru.
Historia budowy i zalania terenu
Koncepcja budowy zbiornika Málinec została opracowana w drugiej połowie lat 70. XX wieku. W tym czasie przewidywano znaczący wzrost zapotrzebowania na wodę pitną dla pobliskich powiatów położonych w dorzeczu Ipoli. Prace budowlane rozpoczęły się 1 kwietnia 1986 roku i trwały przez kilka lat. Cały kompleks, który obejmuje zaporę oraz inne infrastruktury związane z ujęciem wody i technologiami zarządzania, został oddany do użytku 21 stycznia 1994 roku.
Budowa zbiornika miała swoje konsekwencje społeczne i środowiskowe. W wyniku zalania terenów pod budowę osady Hámor oraz kilku mniejszych przysiółków takich jak Hrozinovo, Chmelná i Šťavica całkowicie zanikły. W sumie wysiedlono około 200 gospodarstw domowych z obszaru objętego inwestycją. Dla tych mieszkańców pozostałych na miejscu wybudowano nowe drogi po obu stronach zbiornika, co miało na celu ułatwienie dostępu do ich domów.
Przeznaczenie i zarządzanie zbiornikiem</
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).